Sáng 24/3, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội thảo “Góp ý cho Cổng dữ liệu mở của VUSTA”. Hội thảo được tổ chức nhằm ghi nhận các ý kiến đóng góp, đề xuất giải pháp của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý nhằm xây dựng Cổng dữ liệu mở (Open Data Portal) của VUSTA. Đề tài do Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số chủ trì.
ThS. Nguyễn Quyết Chiến – Tổng Thư ký VUSTA và TS. Nguyễn Thị Bích Lan – Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số đồng chủ trì Hội thảo.
Kỳ vọng xây dựng nền tảng dữ liệu mở hiện đại cho VUSTA
Phát biểu tại Hội thảo, ThS. Nguyễn Quyết Chiến – Tổng Thư ký VUSTA cho biết, trong thời gian qua, nhằm thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, VUSTA đã ban hành các kế hoạch và xây dựng đề án chuyển đổi số của VUSTA trong giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Trong đó, VUSTA đã giao Văn phòng và Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số – đơn vị trực thuộc thực hiện đề tài Cổng dữ liệu mở của VUSTA. Hiện nay, đề tài đang trong quá trình từng bước hoàn thiện. Kỳ vọng khi Cổng dữ liệu mở đi vào hoạt động, VUSTA sẽ có kho dữ liệu lớn.
ThS. Nguyễn Quyết Chiến – Tổng Thư ký VUSTA phát biểu tại Hội thảo.
“Để Cổng dữ liệu mở đi vào vận hành thuận lợi trong thực tế, hiện nay, đang còn những thách thức đặt ra về nguồn lực triển khai, cách thức vận hành, tổ chức thực hiện,…. đòi hỏi cần có sự đóng góp ý kiến tâm huyết của các chuyên gia, nhà khoa học” – ThS. Nguyễn Quyết Chiến cho hay.
Theo TS. Nguyễn Thị Bích Lan – Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang bước vào giai đoạn tăng tốc, dữ liệu không chỉ là nguồn tài nguyên mới mà đã trở thành hạ tầng chiến lược, quyết định năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh của mỗi tổ chức, mỗi quốc gia. Với hệ thống của VUSTA – nơi tập trung đội ngũ trí thức khoa học công nghệ hàng đầu cả nước – việc hình thành một cổng dữ liệu mở thống nhất không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là một bước đi mang tính chiến lược trong việc chuyển đổi mô hình hoạt động sang môi trường dữ liệu và tri thức số.
Xuất phát từ yêu cầu đó, đề tài “Nghiên cứu xây dựng Cổng dữ liệu mở VUSTA phục vụ chuyển đổi số” được triển khai với mục tiêu xây dựng một nền tảng dữ liệu mở hiện đại, đáp ứng các quy định của Nhà nước, đồng thời tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn hệ thống.
TS. Nguyễn Thị Bích Lan – Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số giới thiệu về đề tài “Nghiên cứu xây dựng Cổng dữ liệu mở VUSTA phục vụ chuyển đổi số” tại Hội thảo.
“Điểm cốt lõi của đề tài không chỉ nằm ở việc “xây dựng một cổng dữ liệu”, mà là thiết lập một hệ sinh thái dữ liệu mở với 3 trụ cột chiến lược” – TS. Nguyễn Thị Bích Lan chia sẻ. Cụ thể gồm:
Thứ nhất – Chuẩn hóa và làm chủ tài nguyên dữ liệu. Đề tài tập trung xây dựng danh mục dữ liệu mở, chuẩn hóa dữ liệu theo các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia, từ đó chuyển đổi dữ liệu rời rạc, phân tán thành tài sản số có cấu trúc, có thể khai thác và tái sử dụng.
Thứ hai – Thiết lập hạ tầng công nghệ dữ liệu mở hiện đại Cổng dữ liệu mở VUSTA được thiết kế theo các tiêu chuẩn mở, có khả năng tích hợp, chia sẻ và mở rộng, đóng vai trò là nền tảng kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng.
Thứ ba – Thúc đẩy đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu. Dữ liệu mở không chỉ để công khai, mà quan trọng hơn là để tạo ra giá trị mới – phục vụ nghiên cứu, hoạch định chính sách, phát triển sản phẩm, dịch vụ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Cổng dữ liệu hỗ trợ tra cứu và khai thác dữ liệu mở
Tại Hội thảo, PGS. TS Hoàng Hữu Hạnh – Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số đã trình bày về quá trình xây dựng, cấu trúc và các tính năng của Cổng dữ liệu mở VUSTA.
PGS. TS Hoàng Hữu Hạnh – Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số trình bày về cấu trúc và các tính năng của Cổng dữ liệu mở VUSTA.
Theo PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Cổng dữ liệu mở của VUSTA có tên là Open Data Portal. Cổng dữ liệu hướng tới đối tượng sử dụng là nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người dân. Cổng dữ liệu nhằm chia sẻ dữ liệu khoa học – công nghệ; kết nối dữ liệu giữa các đơn vị thành viên; hỗ trợ tra cứu và khai thác dữ liệu mở. Các chức năng chính của Cổng dữ liệu gồm: quản lý dữ liệu, tìm kiếm khai thác, API (cầu nối cho phép các ứng dụng phần mềm giao tiếp và trao đổi dữ liệu) dữ liệu mở; quản lý người dùng; bảng điều khiển thống kê; quản trị hệ thống.
PGS. TS Hoàng Hữu Hạnh nhấn mạnh: “Cổng sẽ là nơi để chia sẻ các dữ liệu khoa học công nghệ mà VUSTA đang sở hữu. Tuy nhiên, điều đặc biệt quan trọng cần được lưu ý là dữ liệu phải có chất lượng để thu hút người dùng truy cập vào sử dụng. Khi cho các bên khai thác cổng dữ liệu này, có thể tính đến phần dịch vụ từ dữ liệu khai thác”.
Lưu ý đến vấn đề pháp lý khi xây dựng Cổng dữ liệu mở
Chia sẻ ý kiến tại Hội thảo, ThS. Nguyễn Hữu Giới – Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam cho rằng, với hệ thống các cơ quan của VUSTA tại các địa phương và rất nhiều nhà khoa học, hiện nay, dữ liệu khoa học của các lĩnh vực đang phân tán ở nhiều nơi, do vậy việc nghiên cứu xây dựng Cổng dữ liệu mở của VUSTA là bước đột phá để khai thác tiềm năng khoa học công nghệ của nước ta.
ThS. Nguyễn Hữu Giới – Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam phát biểu ý kiến tại Hội thảo.
Mặc dù vậy, để Cổng dữ liệu mở của VUSTA đi vào vận hành, ThS. Nguyễn Hữu Giới cũng nhấn mạnh cần phải có dữ liệu lớn – Big Data, bởi đây là vấn đề cần được ưu tiên vì nếu không có dữ liệu lớn sẽ không có nội dung để chia sẻ.
“Khi xây dựng Big Data, vướng mắc đầu tiên chúng ta thường gặp là khâu bản quyền tác giả. Do đó, khi xây dựng Cổng, chúng ta cần thực hiện thật tốt khâu này để tránh những vướng mắc về sau” – ThS. Nguyễn Hữu Giới lưu ý thêm.
Thứ nữa là khâu kỹ thuật của Cổng, ThS. Nguyễn Hữu Giới cho rằng, cần đáp ứng chuẩn của thế giới và phù hợp với đặc thù của VUSTA. Cùng với đó là vấn đề về con người, cần chú trọng đến nguồn nhân lực vận hành Cổng dữ liệu.
ThS. Nguyễn Hữu Giới cho rằng, Cổng dữ liệu mở làm sao xây dựng hợp lý, hoạt động hiệu quả, càng phát huy hiệu quả trong tương lai, đồng thời phần mềm tương thích với các hội, ngành ở địa phương; giao diện đẹp, bắt mắt. Mặt khác, vấn đề bảo mật cũng cần được quan tâm hàng đầu để đảm bảo an toàn thông tin cho Cổng dữ liệu mở.
PGS.TS Đào Thái Lai (Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam) nhấn mạnh đến sự tương thích của Cổng dữ liệu mở của VUSTA với các hệ thống dữ liệu khác.
Tại Hội thảo, PGS.TS Đào Thái Lai (Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam) cũng nhấn mạnh đến sự tương thích của Cổng dữ liệu mở của VUSTA với các hệ thống dữ liệu khác. Trong đó, Cổng dữ liệu mở phải liên thông với dữ liệu quốc tế, tương thích và tích hợp được với hệ thống của dữ liệu quốc gia và liên thông với các đơn vị cơ sở.
“Để có dữ liệu, chúng ta cần có cơ chế để các đơn vị có thể gửi dữ liệu một cách tự động phục vụ cho cổng” – PGS.TS Đào Thái Lai nói.
Ông Trần Quốc Tuấn – Chủ tịch Hội Khoa học và Kỹ thuật về Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam lưu ý đến vấn đề pháp lý khi xây dựng và vận hành Cổng dữ liệu mở của VUSTA.
Dưới góc nhìn thực tiễn, ông Trần Quốc Tuấn – Chủ tịch Hội Khoa học và Kỹ thuật về Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam cho rằng, để Cổng dữ liệu của VUSTA đi vào vận hành, cần hết sức lưu ý vấn đề về cơ sở pháp lý. Đó là Luật Dữ liệu và các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dữ liệu. Bên cạnh đó, phải có quy chế vận hành của Cổng quy định cụ thể về vai trò, nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên tham gia.
Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học còn đóng góp các ý kiến cho việc xây dựng Cổng dữ liệu mở về vấn đề truy cập vào cổng, những điểm riêng biệt, thu hút của dữ liệu của VUSTA so với các cổng dữ liệu khác,…
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo.
Kết luận Hội thảo, TS. Nguyễn Thị Bích Lan trân trọng ghi nhận và đánh giá cao những ý kiến đóng góp tâm huyết, giàu giá trị khoa học của các nhà quản lý, các chuyên gia và nhà khoa học. Đồng thời nhấn mạnh, Ban Chủ nhiệm Đề tài sẽ nghiêm túc tiếp thu, phân tích và chọn lọc các đề xuất của đại biểu nhằm hoàn thiện việc xây dựng Cổng dữ liệu mở của VUSTA theo hướng hiện đại, đồng bộ và thiết thực. Cổng dữ liệu không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển của VUSTA mà còn hứa hẹn mang lại hiệu quả ứng dụng cao, và sẽ sớm được đưa vào vận hành trong thời gian tới./.
