Tại Hội thảo tập huấn “Triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã, phường”, ông Đặng Tùng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ – Chính phủ số, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhấn mạnh 4 nguyên tắc trong hướng dẫn triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã, phường. Đó là Kiến trúc và quản trị dùng chung; Bao trùm số; An toàn, an ninh mạng; Linh hoạt theo điều kiện địa bàn.
Chiều ngày 4/6, tại Ninh Bình, trong khuôn khổ Chương trình DigiFest 2026, được sự chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số phối hợp cùng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) tổ chức Hội thảo tập huấn “Triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã, phường”.
Hội thảo được tổ chức nhằm hỗ trợ các địa phương nâng cao năng lực triển khai chuyển đổi số từ cơ sở, góp phần thúc đẩy xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số theo các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước.
Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc các Bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương; lãnh đạo các Sở Khoa học và Công nghệ cùng lãnh đạo của hàng trăm xã, phường, đặc khu trên cả nước. Hội thảo cũng quy tụ đông đảo các chuyên gia và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ và chuyển đổi số.
Đông đảo đại biểu tham dự Hội thảo tập huấn “Triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã, phường”.
3 thông điệp cốt lõi của Mô hình chuyển đổi số cấp xã
Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã đã trở thành cấp chính quyền trực tiếp phục vụ người dân và doanh nghiệp trên phạm vi địa bàn rộng hơn, đồng thời đảm nhiệm khối lượng công việc lớn hơn. Theo PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để chuyển đổi số khẳng định hiệu quả và giá trị thực tiễn, ngay tại cấp chính quyền gần dân nhất.
“Chính vì vậy, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Mô hình chuyển đổi số cấp xã, làm cơ sở để tổ chức thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước” – PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh cho hay.
PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh ba thông điệp cốt lõi của Mô hình chuyển đổi số cấp xã.
PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh cũng nhấn mạnh ba thông điệp cốt lõi của Mô hình chuyển đổi số cấp xã: Thứ nhất, đây là một mô hình thống nhất. Mô hình được xây dựng dựa trên tổng thể Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Cấu trúc của Mô hình chuyển đổi số cấp xã gồm bốn lớp – hạ tầng số và an ninh mạng, dữ liệu và nền tảng lõi, ứng dụng và nghiệp vụ, kênh tương tác và đo lường hiệu quả, cùng hai thành phần xuyên suốt là vận hành, quản trị và nguồn lực, nhân lực, được thiết kế thống nhất từ Trung ương xuống cơ sở.
“Điều này đồng nghĩa cấp xã không tự xây dựng những hệ thống đã có sẵn ở cấp trên, mà khai thác, sử dụng các nền tảng dùng chung. Nguyên tắc là dùng chung để tránh trùng lặp, lãng phí và phân tán nguồn lực” – PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh nói.
Thứ hai, trách nhiệm được phân định rõ theo ba cấp. Cụ thể, Trung ương cung cấp nền tảng, cơ sở dữ liệu, dịch vụ dùng chung quốc gia và ban hành tiêu chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật. Cấp tỉnh cung cấp hạ tầng, nền tảng dùng chung cấp tỉnh, tổ chức vận hành tập trung, kết nối dữ liệu và hỗ trợ kỹ thuật cho cấp xã. Cấp xã triển khai các cấu phần tại cơ sở, cập nhật dữ liệu đầy đủ, đúng thời hạn và trực tiếp cung cấp dịch vụ số cho người dân. Sự thành công của Mô hình phụ thuộc vào việc ba cấp phối hợp chặt chẽ – không cấp nào làm thay, cũng không cấp nào đứng ngoài.
Thứ ba, Mô hình lấy người dân làm trung tâm và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Theo đó, trong Mô hình, dữ liệu phải được quản trị theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu xuyên suốt. Đồng thời, Mô hình cho phép triển khai linh hoạt theo điều kiện từng địa bàn – miền núi, vùng sâu, biên giới, hải đảo, có thể điều chỉnh lộ trình, áp dụng giải pháp thay thế phù hợp. Với những người dân chưa có thiết bị hoặc còn thiếu kỹ năng số, vai trò của Bộ phận Một cửa, của các điểm hỗ trợ chuyển đổi số cộng đồng và Tổ công nghệ số cộng đồng là yếu tố rất quan trọng.
Ông Phạm Huy Hoàng – Tổng Giám đốc Công ty công nghệ thông tin VNPT (VNPT-IT) phát biểu tại Hội thảo.
Nhấn mạnh vai trò của triển khai chuyển đổi số ở cấp xã, ông Phạm Huy Hoàng – Tổng Giám đốc Công ty công nghệ thông tin VNPT (VNPT-IT) cho rằng, để triển khai hiệu quả mô hình này, đòi hỏi chính quyền các địa phương cần đánh giá hiện trạng cụ thể, xác định lộ trình và kế hoạch chi tiết một cách bài bản, hiệu quả để chuyển đổi nhanh, thích ứng với bối cảnh mới.
“VNPT nhận thấy Công văn 2763/BKHCN-CĐSQG ngày 29/4/2026 về hướng dẫn triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã của Bộ KH&CN đã kịp thời tháo gỡ những băn khoăn, tâm lý thận trọng của nhiều địa phương trong giai đoạn đầu triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã. Đây được coi là cơ sở pháp lý cho các địa phương để tham chiếu khi triển khai triển khai chuyển đổi số cấp xã từ khung kiến trúc số, thiết lập được các thành phần số cho các mô hình: đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo” – Ông Phạm Huy Hoàng nêu ý kiến.
4 nguyên tắc trong triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã
Tại Hội thảo, ông Đặng Tùng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ – Chính phủ số, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ đã nêu rõ các điểm nổi bật trong hướng dẫn triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã, phường theo công văn số 2763/BKHCN-CĐSQG ngày 29/4/2026 về việc hướng dẫn triển khai Mô hình chuyển đổi số cấp xã.
Ông Đặng Tùng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ – Chính phủ số, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ đã nêu rõ các điểm nổi bật trong hướng dẫn triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã, phường.
Theo ông Đặng Tùng Anh, khi triển khai Mô hình chuyển đổi số cấp xã cần ưu tiên hạ tầng Trung tâm dữ liệu dùng chung (cấp tỉnh hoặc quốc gia), hạn chế đầu tư phân tán tại cấp xã, bảo đảm hiệu quả đầu tư, an toàn thông tin, khả năng mở rộng và vận hành ổn định. Đồng thời, các ứng dụng, giải pháp hiệu quả được khuyến khích chia sẻ, nhân rộng giữa các xã trong tỉnh và giữa các tỉnh; Bộ Khoa học và Công nghệ là đầu mối tiếp nhận, đánh giá và hướng dẫn phổ biến trên toàn quốc. UBND cấp tỉnh lựa chọn, áp dụng mô hình phù hợp, đồng thời chia sẻ kết quả hiệu quả về Bộ Khoa học và Công nghệ.
Cũng theo ông Đặng Tùng Anh, mô hình chuyển đổi số cấp xã cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp điều kiện thực tế của địa phương, gắn với đặc điểm từng loại địa bàn (đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo) và năng lực tổ chức thực hiện để bảo đảm khả thi, hiệu quả.
“Triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã theo từng bước, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm từng bước, nâng cao mức độ trưởng thành chuyển đổi số của cấp xã, hướng tới đạt mức độ cao, toàn diện, đồng bộ và bền vững” – ông Đặng Tùng Anh nói.
Bên cạnh đó, ông Đặng Tùng Anh cũng nhấn mạnh đến 4 nguyên tắc triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã. Cụ thể, nguyên tắc 1: Kiến trúc và quản trị dùng chung (ưu tiên nền tảng số dùng chung của Trung ương và tỉnh; không đầu tư hệ thống trùng lặp ở cấp xã, phường; dữ liệu quản trị theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; phân định rõ giữa các nền tảng số dùng chung. Nguyên tắc 2: Bao trùm số – Không để người dân yếu thế (người cao tuổi, vùng khó khăn, người không có thiết bị) bị loại khỏi dịch vụ số. Nguyên tắc 3: An toàn, an ninh mạng – an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân phải được tính từ thiết kế đến vận hành. Nguyên tắc 4: Linh hoạt theo điều kiện địa bàn – không áp dụng cứng tiêu chí kỹ thuật nơi chưa đủ điều kiện.
Giải pháp số giúp cấp xã xử lý công việc nhanh hơn, chính xác hơn
Tại Hội thảo, trình bày tham luận về góc nhìn và kinh nghiệm triển khai các giải pháp chuyển đổi số cấp xã, phường, bà Đỗ Thị Minh Phương, Giám đốc Khối tư vấn triển khai Chuyển đổi số (VNPT-IT) cho biết, hiện nay mô hình chuyển đổi số cấp xã còn gặp nhiều khó khăn về hạ tầng, kỹ thuật; Bên cạnh đó, dữ liệu còn phân tán, nhiều hồ sơ giấy chưa số hóa; thiếu chuẩn hóa, thiếu công cụ khai thác dữ liệu cơ sở; thiếu cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin tại xã, đa số kiêm nhiệm trong khi kỹ năng số chưa đồng đều giữa các bộ phận; khối lượng công việc tăng mạnh khi tiếp nhận nhiệm vụ từ cấp huyện cũ.
Bà Đỗ Thị Minh Phương, Giám đốc Khối tư vấn triển khai Chuyển đổi số (VNPT-IT) trình bày tham luận về góc nhìn và kinh nghiệm triển khai các giải pháp chuyển đổi số cấp xã, phường.
Với mong muốn hỗ trợ các địa phương, các xã, phường trong quá trình triển khai chuyển đổi số, VNPT đã nghiên cứu và cung cấp rất nhiều giải pháp. Đó là bàn làm việc số, ký số từ xa, trợ lý ảo hỗ trợ nghiệp vụ và tương tác thông minh; tổng đài hỗ trợ tiếp nhận, tổng hợp phản ánh và báo cáo; biên lai điện tử cho các nghiệp vụ thu phí, lệ phí; quản lý đất đai chuyên dụng cho cấp xã; AI camera giám sát hiện trường, phát hiện sự kiến bất thường,…
“Những giải pháp trên giúp các địa phương có thể xử lý công việc nhanh chóng, kịp thời, chính xác hơn, giảm sai sót, tuân thủ quy trình; quyết định dựa trên dữ liệu đầy đủ, minh bạch; kết nối, chia sẻ, liên thông với Tỉnh và các hệ thống quốc gia” – bà Bà Đỗ Thị Minh Phương cho hay.
Gian hàng của VNPT trong khuôn khổ sự kiện DigiFest 2026.
Chuyển đổi số cấp xã: Kinh nghiệm từ thực tiễn địa phương
Bên cạnh việc giới thiệu các giải pháp công nghệ, Hội thảo cũng dành thời gian chia sẻ kinh nghiệm tổ chức và triển khai chuyển đổi số tại các xã, phường, đặc khu có đặc thù khác nhau; đồng thời giới thiệu những mô hình thành công cùng các bài học thực tiễn từ những địa phương đã triển khai hiệu quả.
Bà Lê Ngọc Hân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND Đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh chia sẻ những điểm nổi bật trong quá trình triển khai chuyển đổi số tại địa phương.
Là đặc khu có lợi thế về phát triển du lịch, bà Lê Ngọc Hân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND Đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh cho biết, đặc khu Cô Tô đang xây dựng mô hình du kịch thông minh và đang được địa phương bắt đầu bằng những việc làm cụ thể. Trong đó, Đặc khu Cô Tô vận động tất cả người dân có hoạt động kinh doanh du lịch và loại hình du lịch homestay lắp đặt các thiết bị camera AI. Điều này không chỉ giúp đảm bảo an ninh trật tự cho cơ sở lưu trú mà còn đặt ra “đầu bài” cho các doanh nghiệp công nghệ để camera AI hoạt động như một lễ tân “ảo”, tự động gửi lời chào khi du khách bước chân vào khu lưu trú. Đồng thời, bà Lê Ngọc Hân cũng nhấn mạnh đến việc vai trò quan trọng của việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến toàn trình để phục vụ cho người dân, góp phần xây dựng chính quyền số.
Chia sẻ tại Hội thảo, ông Trần Quang Hưng, Phó Chủ tịch UBND phường Phù Liễn, TP. Hải Phòng cho biết, phường Phù Liễn luôn nhất quán quan điểm lấy người dân làm trung tâm, lấy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là đột phá, động lực chính để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Đẩy mạnh đổi mới mô hình quản trị công theo hướng số hóa, hiện đại, xây dựng chính quyền số phục vụ hiệu lực, hiệu quả, phân cấp, phân quyền rõ ràng và chịu trách nhiệm giải trình đến cùng.
Ông Trần Quang Hưng, Phó Chủ tịch UBND phường Phù Liễn, TP. Hải Phòng cho rằng, đối với xã, phường, trong chuyển đổ số cần phát huy vai trò của người đứng đầu.
Từ sau tháng 7/2025, phường Phù Liễn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, thúc đẩy cải cách hành chính và phục vụ người dân tốt hơn. Trong đó, địa phương đã triển khai nhiều mô hình, cách làm sáng tạo trong chuyển đổi số: tổ chức Đại hội Đảng bộ phường được ứng dụng công nghệ số; hệ thống điều hành chính quyền cơ sở; Trung tâm dữ liệu và điều hành thông minh (thành lập trung tâm dữ liệu và hệ thống điều hành giám sát thông minh của phường); đánh giá cán bộ trên ứng dụng eGovDSS; thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số”; ứng dụng tổ dân phố số,…
Trên cơ sở những kết quả đạt được, ông Trần Quang Hưng, Phó Chủ tịch UBND phường Phù Liễn cho rằng, đối với xã, phường, trong chuyển đổ số cần phát huy vai trò của người đứng đầu. Người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số; bảo đảm triển khai đồng bộ, xuyên suốt và có trách nhiệm.
Ông Nguyễn Duy Khiêm, Chủ tịch UBND xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai, cho rằng để chuyển đổi số ở cấp xã đạt hiệu quả, cần bắt đầu từ lĩnh vực giáo dục.
Trình bày tham luận tại Hội thảo, ông Nguyễn Duy Khiêm, Chủ tịch UBND xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai, cho rằng để chuyển đổi số ở cấp xã đạt hiệu quả, cần bắt đầu từ lĩnh vực giáo dục, phát huy vai trò và lợi thế của đội ngũ giáo viên trong việc lan tỏa kỹ năng số và tham gia thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh xây dựng các không gian số cộng đồng, nhà văn hóa số nhằm tạo điều kiện để người dân tiếp cận và sử dụng các dịch vụ số. Theo ông, đây là những địa điểm sinh hoạt quen thuộc, thu hút đông đảo người dân đến giao lưu, học tập và tiếp cận thông tin.
Các diễn giả tham gia phiên thảo luận tại Hội thảo.
Tại phiên thảo luận của Hội thảo, các đại biểu đã cùng trao đổi những vấn đề đang được các xã, phường quan tâm hiện nay về dữ liệu, các giải pháp hỗ trợ hoạt động điều hành, quản trị công việc hiệu quả, cách tiếp cận những giải pháp mới về công nghệ cho các xã, phường đặc thù,… Các đại biểu đều thống nhất rằng, mỗi địa phương có những đặc điểm và nhu cầu phát triển riêng, vì vậy cũng có những yêu cầu, thách thức khác nhau trong quá trình chuyển đổi số. Do đó, việc xác định đúng các vấn đề trọng tâm cần giải quyết sẽ giúp địa phương xây dựng lộ trình phù hợp, tập trung nguồn lực hiệu quả và tạo nên dấu ấn riêng trong quá trình chuyển đổi số.
PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố Đồng hành chuyển đổi số bao trùm của Cục Chuyển đổi số quốc gia cùng các địa phương, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng.
Tại Hội thảo, Cục Chuyển đổi số quốc gia đã công bố Đồng hành chuyển đổi số bao trùm cùng các địa phương, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng. Cam kết của Cục Chuyển đổi số quốc gia là không chỉ kiến tạo thể chế, mà chủ động đồng hành đưa giá trị số đến tổ chức, doanh nghiệp và người dân./.