TS. David Nghiêm là một nhà khoa học, chuyên gia công nghệ cao gốc Việt đang sinh sống và làm việc tại Mỹ, được biết đến với nhiều đóng góp trong lĩnh vực viễn thông, công nghệ ăng-ten, vi mạch bán dẫn và đổi mới sáng tạo. Với nền tảng học thuật vững chắc cùng nhiều năm kinh nghiệm nghiên cứu, quản lý và giảng dạy tại các cơ sở giáo dục và nghiên cứu uy tín ở Mỹ, ông không chỉ thành công trong môi trường khoa học công nghệ quốc tế mà còn luôn dành nhiều tâm huyết cho sự phát triển khoa học công nghệ của Việt Nam.
TS. David Nghiêm.
Ông có hiểu biết sâu rộng về hệ sinh thái công nghệ cao tại Mỹ, đặc biệt là cách thức kết nối giữa nghiên cứu – doanh nghiệp – thị trường, cũng như vai trò của đầu tư mạo hiểm và chính sách nhà nước trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Chính những trải nghiệm này đã giúp ông có góc nhìn thực tế và mang tính chiến lược khi phân tích con đường phát triển công nghệ của Việt Nam.
Trong sự nghiệp của mình, TS. David Nghiêm từng đảm nhiệm vị trí Phó Hiệu trưởng Trường Kỹ thuật của Đại học Houston (Mỹ), đồng thời, từng giữ vị trí quản lý kỹ thuật tại các tập đoàn công nghệ lớn như: Qualcomm, Medtronic, Harris Corporation. Ông sở hữu 17 bằng sáng chế trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, viễn thông và ăng-ten tại Mỹ, đồng thời, tham gia đào tạo và dẫn dắt nhiều thế hệ kỹ sư, nhà nghiên cứu trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn.
TS. David Nghiêm còn là nhà sáng lập, Chủ tịch và Giám đốc Điều hành Công ty Global Wireless Technology, chuyên phát triển các công nghệ phục vụ đời sống và y tế; là nhà sáng lập Talented Minds Agency (TMA), một tổ chức giáo dục với sứ mệnh tìm kiếm và dẫn dắt tài năng trẻ toàn cầu, đặc biệt tại Việt Nam.
Từ năm 2002, TS. David Nghiêm bắt đầu thường xuyên trở về Việt Nam, trực tiếp làm việc và hợp tác với nhiều trường đại học, viện nghiên cứu trong nước như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, các cơ sở giáo dục ở những địa phương còn nhiều khó khăn. Ông không chỉ hỗ trợ về chuyên môn, kết nối quốc tế mà còn tham gia xây dựng các trung tâm nghiên cứu, góp phần nâng cao năng lực đào tạo và nghiên cứu khoa học. Hiện nay, ông đang nghiên cứu các giải pháp công nghệ không dây cho môi trường hầm mỏ tại Quảng Ninh nhằm nâng cao an toàn cho công nhân.
Với TS. David Nghiêm, dù làm việc ở đâu, ông vẫn luôn hướng trái tim về Việt Nam. Những đóng góp âm thầm nhưng bền bỉ của ông thể hiện tinh thần trách nhiệm, lòng yêu nước và khát vọng thấy khoa học công nghệ Việt Nam phát triển theo con đường phù hợp, hiệu quả và mang bản sắc riêng.
Chọn một “góc nhỏ” khả thi thay vì ôm đồm cuộc đua công nghệ toàn cầu
Việt Nam không thiếu khát vọng đổi mới sáng tạo, nhưng đâu là con đường khả thi để tạo “bước ngoặt” thực sự? Từ trải nghiệm nhiều năm trong hệ sinh thái công nghệ hàng đầu thế giới, TS. David Nghiêm cho rằng, thay vì chạy theo những cuộc đua tốn kém, Việt Nam cần bắt đầu từ những “góc nhỏ” chiến lược, nơi nhân tài được dìu dắt và ý tưởng có cơ hội lớn lên thành giá trị toàn cầu.
Trò chuyện với phóng viên Đặc san Sáng tạo và Chuyển đổi số vào một ngày đầu năm 2026, TS. David Nghiêm đã phân tích những điểm cần chú ý để thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo ở Việt Nam. Chia sẻ về sự khác biệt giữa môi trường công nghệ của Mỹ và Việt Nam, TS. David Nghiêm cho rằng, điều này nằm ở hệ sinh thái phát triển. Mỹ đã đầu tư hàng chục năm, với nguồn lực tài chính khổng lồ, đặc biệt trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn. Vì vậy, đối với lĩnh vực vi mạch bán dẫn, việc Việt Nam tham gia cuộc đua toàn diện với các tập đoàn lớn là điều không khả thi trong ngắn và trung hạn.
“Việt Nam không thể chạy đua với Mỹ trong toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn. Điều quan trọng là phải tìm ra một phần nhỏ, nhưng có chỗ đứng, phù hợp với năng lực và nguồn lực của mình”, TS. David Nghiêm nêu quan điểm.
Theo ông, thay vì xây dựng các nhà máy sản xuất vi mạch bán dẫn tối tân với nguồn chi phí khổng lồ, lên tới 15 – 16 tỷ USD, Việt Nam nên tập trung vào khâu thiết kế, cụ thể là công nghệ ăng-ten tích hợp trong chip. Đây là một bộ phận nhỏ trong vi mạch, dễ triển khai hơn, vốn đầu tư thấp hơn nhưng vẫn có khả năng tạo dấu ấn quốc tế.
So sánh cụ thể, một nhà máy sản xuất ăng-ten RFID chỉ cần khoảng 10 triệu USD, một phòng thiết kế ăng-ten rộng khoảng 100m², thiết bị chưa đến 500.000 USD. Trong khi đó, chỉ riêng chi phí một bộ phận nhỏ của thiết kế vi mạch bán dẫn mỗi năm có thể lên tới 1 triệu USD. Công nghệ ăng-ten cũng đã có đầu ra rõ ràng, hiện diện trong nhiều sản phẩm đời sống, từ quần áo thông minh đến các hệ thống không dây chuyên dụng.
Từ kinh nghiệm thực tế, TS. David Nghiêm cho rằng Việt Nam cần nắm rõ những lợi thế và những điều chưa thể làm, từ đó đi từng bước chắc chắn. “Làm được một phần nhỏ nhưng làm thật tốt, Việt Nam sẽ có tiếng nói trên bản đồ công nghệ thế giới”, ông nói.
Muốn có “đại bàng” công nghệ, phải bắt đầu từ hệ sinh thái dìu dắt nhân tài trẻ
Bên cạnh định hướng công nghệ, TS. David Nghiêm cho rằng yếu tố con người mới là nền tảng cốt lõi cho đổi mới sáng tạo. Theo ông, Việt Nam không thiếu nhân tài, nhưng đang thiếu một hệ sinh thái dìu dắt và truyền cảm hứng đủ mạnh.
Từ kinh nghiệm cá nhân đã tham gia hỗ trợ nhiều trường đại học, từ các trường lớn như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh đến các trường ở vùng sâu, vùng xa, trực tiếp làm việc với học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông, TS. David Nghiêm đặc biệt nhấn mạnh vai trò của việc ươm mầm đam mê sáng tạo từ sớm. Bởi theo ông, trẻ em chỉ cần được chỉ đường đúng, sẽ tự phát triển được năng lực của mình. Ông dẫn chứng từ chính con trai mình đã có phát minh từ năm 11 tuổi và được cấp bằng sáng chế khi 14 tuổi để khẳng định vai trò quyết định của người hướng dẫn.
Về chính sách, TS. David Nghiêm cho rằng Việt Nam không nên kỳ vọng quá nhiều vào việc đưa hàng loạt Việt kiều về nước làm việc lâu dài, bởi điều đó gặp nhiều rào cản thực tế. Thay vào đó, hãy giữ họ ở những môi trường phát triển, nhưng “giữ trái tim họ hướng về Việt Nam”, thông qua các chương trình kết nối, hỗ trợ, mời gọi đóng góp trí tuệ.
Quan trọng hơn, Nhà nước cần đóng vai trò người dìu dắt, sẵn sàng chấp nhận rủi ro khi đầu tư cho sáng tạo. Một hệ thống hỗ trợ hiệu quả cần bao gồm: tra cứu bằng sáng chế và bản quyền; đánh giá tiềm năng kinh doanh; hỗ trợ, tài trợ dự án; quản lý dự án toàn diện từ A – Z; bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; hỗ trợ tiếp thị và quảng bá sản phẩm.
“Muốn có đại bàng khoa học công nghệ thì phải bắt đầu bằng việc nuôi chim sẻ, tạo môi trường an toàn để các ý tưởng được thử nghiệm và lớn lên”, TS. David Nghiêm khẳng định. Theo ông, khi truyền được cảm hứng, có cơ chế dìu dắt đúng và tôn trọng lựa chọn cá nhân của nhân tài, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra “bước ngoặt” thực sự cho đổi mới sáng tạo trong tương lai./.
Thủy Vi
Nguồn: Đặc san Sáng tạo và Chuyển đổi số